ابن أبي الحديد ( مترجم وحاشيه : محمود مهدوى دامغانى )

2

جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى )

از پيش در اين مورد متوقف بوده و اظهار نظر نكرده است ، ولى در اواخر عمر خود تمايل به تفضيل پيدا كرده است . وى هر چند در بسيارى از آثار خود در اين مسأله توقف كرده ، اما در بسيارى از آثار ديگر خود گفته است : اگر حديث « مرغ بريان » صحيح باشد على از ابو بكر افضل است . وانگهى قاضى القضاة كه خدايش رحمت كناد ضمن شرح كتاب مقالات ابو القاسم بلخى مى گويد : ابو على جبائى در نگذشته است تا آنكه معتقد به تفضيل على ( ع ) بر ابو بكر شده است و اين موضوع از او شنيده و نقل شده است ، ولى در هيچيك از مصنفات او چنين چيزى يافت نمى شود . قاضى القضاة همچنين مى گويد : روزى كه ابو على جبائى در گذشت ، پسرش ابو هاشم را نزديك خود فرا خواند و چون ديگر نمى توانست سخن بگويد و صداى خويش را بلند كند ، چيزهايى را كه نوشته بود به او سپرد كه از جمله اعتقاد به تفضيل على عليه السلام بر ديگران بود . ديگر از معتزلهء بصرى ها كه معتقد به تفضيل على ( ع ) بوده ، شيخ ابو عبد الله حسين بن على بصرى ( رض ) است كه در اين باره تحقيق كرده است و در اين مورد مبالغه داشته و كتابى جداگانه تصنيف كرده است . ديگر از معتزلهء بصره كه معتقد به تفضيل على ( ع ) بوده ، قاضى القضاة ابو الحسن عبد الجبار بن احمد است . ابن متويه در كتاب الكفاية خويش ، كه آن را در علم كلام نوشته است ، مى گويد : قاضى ، نخست در تفضيل دادن على ( ع ) بر ابو بكر